Kính thưa quý khán giả,
Đảng CSVN đã đổ bao nhiêu công quỹ cho các công trình chỉ để khoe thành tích, trong khi bỏ quên những người yếu thế nhất trong xã hội. Mức trợ cấp mới dành cho người già, người khuyết tật và trẻ mồ côi vừa có hiệu lực tại Việt Nam là một thí dụ điển hình cho thứ “an sinh” chỉ có trên khẩu hiệu.
Trong chuyên mục ĐẤT NƯỚC ĐỨNG LÊN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của VIỆT QUẾ, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề “Bốn Chục Ngàn Đồng Và Lời Hứa An Sinh“, sẽ do Khánh Ngọc trình bày sau đây …
Từ ngày 5 tháng 10 năm 2026, Nghị định 335 của chính phủ Hà Nội về chính sách trợ giúp xã hội chính thức có hiệu lực. Theo nghị định này, mức tiêu chuẩn trợ giúp xã hội được nâng từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng mỗi tháng. Đây là con số căn bản để tính tiền trợ cấp cho người già đơn chiếc, người khuyết tật, trẻ mồ côi và những gia đình thuộc diện khốn khó nhất. Báo chí nhà nước đồng loạt loan tin với những tựa đề hấp dẫn như một tin mừng. Nhưng nếu đổi ra tiền Mỹ, 540.000 đồng chưa tới 21 Mỹ kim, tức chưa tới 70 xu mỗi ngày. Khoản tăng thêm 40.000 đồng một tháng chỉ đủ mua vài tô phở bình dân giữa Sài Gòn.
Người ta có thể nói rằng tăng chút ít vẫn hơn không. Nhưng câu hỏi đáng đặt ra không phải là tăng bao nhiêu, mà là tại sao sau hơn nửa thế kỷ cầm quyền, một chế độ tự xưng là “vì dân” lại chỉ dành cho người cùng khổ một mức sống thấp đến như vậy. Ngay mức cao nhất, dành cho người cao tuổi thuộc diện đặc biệt khó khăn, cũng chỉ khoảng 1,62 triệu đồng mỗi tháng. Số tiền đó không đủ trả tiền thuê một căn phòng trọ tồi tàn ở các thành phố lớn, chưa kể tiền ăn, tiền thuốc men.
Cùng lúc đó, guồng máy tuyên truyền của đảng CSVN không ngớt ca ngợi một “kỷ nguyên vươn mình”. Giới lãnh đạo đặt chỉ tiêu tăng trưởng “hai con số”, hứa hẹn đưa đất nước thành quốc gia thu nhập cao. Các dự án đường sắt cao tốc, sân bay, trung tâm tài chính quốc tế được loan báo với những con số hàng chục, hàng trăm tỷ Mỹ kim. Những lễ kỷ niệm, diễn binh và tượng đài vẫn được chi tiêu rộng rãi. Thế nhưng khi nói đến người già không nơi nương tựa hay đứa trẻ không cha không mẹ, ngân sách bỗng trở nên eo hẹp lạ thường.
Sự chênh lệch ấy không phải là chuyện ngẫu nhiên. Nó phản ảnh đúng thứ tự ưu tiên của một chế độ độc đảng. Đối với giới cầm quyền, những công trình đồ sộ là bằng chứng để khoe thành tích và củng cố tính chính danh. Đó cũng là nơi các nhóm lợi ích chia chác qua những gói thầu khổng lồ. Còn người nghèo, người khuyết tật, người già neo đơn không có tiếng nói, không có hội đoàn độc lập và không có lá phiếu thật sự. Họ không đem lại lợi lộc gì cho ai trong bộ máy, nên họ cũng là những người bị bỏ lại sau cùng.
Một điểm đáng chú ý khác nằm ngay trong nghị định. Văn bản cho phép các địa phương tự nâng mức trợ giúp hoặc mở rộng thành phần được giúp đỡ nếu điều kiện kinh tế, xã hội cho phép. Nghe qua thì có vẻ mềm dẻo, linh hoạt. Nhưng trên thực tế, điều này có nghĩa là trung ương đặt ra một mức sàn thật thấp, rồi đẩy trách nhiệm cho từng tỉnh. Tỉnh giàu như Sài Gòn hay Hà Nội có thể thêm chút ít để làm đẹp báo cáo. Còn các tỉnh miền núi, miền Trung thường xuyên bão lụt, nơi người nghèo đông nhất, lại là nơi ít khả năng chi thêm nhất. Kết quả là người khổ nhất vẫn nhận ít nhất.
Cũng cần nhắc lại rằng con số 540.000 đồng không chỉ áp dụng cho trợ cấp xã hội. Trợ cấp hưu trí xã hội, dành cho những cụ già lớn tuổi không có lương hưu, cũng được nâng lên đúng mức này. Đó là những người đã làm lụng cả đời, phần đông là nông dân, tiểu thương, lao động tự do. Họ đã đóng góp cho đất nước bằng mồ hôi, bằng thuế má, bằng con cái đi lính. Đến tuổi xế chiều, họ được nhà nước “đền đáp” bằng chưa tới một Mỹ kim mỗi ngày.
So với các nước láng giềng, bức tranh càng thêm đau lòng. Nhiều quốc gia trong vùng có mức thu nhập không cao hơn Việt Nam bao nhiêu, nhưng vẫn xây dựng được hệ thống hưu bổng phổ quát cho người già. Điều làm nên khác biệt không hẳn là tiền bạc. Đó là ý chí chính trị và cơ chế buộc chính quyền phải trả lời trước dân chúng. Ở nơi có báo chí tự do và bầu cử thật sự, một chính quyền bỏ rơi người già sẽ bị cử tri trừng phạt. Ở Việt Nam, đảng CSVN không phải trả lời trước ai cả!
Trong khi đó, những đại án tham nhũng mấy năm gần đây cho thấy tiền bạc không hề thiếu. Chỉ riêng vài vụ lớn như Vạn Thịnh Phát, Việt Á hay các chuyến bay giải cứu, số tiền thất thoát lên tới hàng trăm ngàn tỷ đồng. Với số tiền đó, nhà nước có thể nâng trợ cấp cho hàng triệu người nghèo lên mức đủ sống trong nhiều năm. Nhưng tiền đã chảy vào túi các quan chức và đại gia thân hữu, trước khi kịp chảy tới bàn tay người cùng khổ.
Người ta thường nghe cán bộ nói về “an sinh xã hội” như một thành tựu của chế độ. Thực ra, an sinh không phải là ân huệ của đảng ban phát cho dân. Đó là quyền căn bản của người dân trong một quốc gia mà họ đóng thuế và gánh vác. Khi mức trợ cấp chỉ đủ để người ta không chết đói, đó không phải là an sinh. Đó là sự bố thí được khoác áo chính sách.
Câu chuyện 40.000 đồng vì vậy không chỉ là một con số nhỏ trong một nghị định. Nó là tấm gương phản chiếu bản chất của một chế độ đặt sự tồn vong của đảng và quyền lợi của giới cầm quyền lên trên đời sống của người dân.
Chừng nào người dân chưa có quyền lên tiếng, chưa có quyền chọn lựa người đại diện cho mình, thì chừng đó những người yếu thế nhất vẫn sẽ tiếp tục bị bỏ lại phía sau./.
Quý thính giả đang nghe chương trình phát thanh ĐLSN do LỰC LƯỢNG CỨU QUỐC thực hiện, từ ngày 15 tháng 5 năm 2011. Thính giả khắp nơi có thể nghe chương trỉnh phát tranh trên youtube, facebook, website Radiodlsn.com, và các hệ thống podcast như Spotify, amazon, hoặc google podcast miễn phí với tên “radio dap loi song nui”. Thính giả tại Hoa Kỳ có thể nghe đài qua số điện thoại 1 (458) 204 – 5650.
