Thưa quý thính giả,
Chuyên mục Chân dung TNLT xin gửi lời chào tái ngộ đến quý thính giả. Như từng có lời thưa, ngoài tác giả Thúc Lân là người biên soạn chính, chúng tôi hoan nghênh quý cộng tác viên hoặc quý thính giả cung cấp thông tin, hoặc gửi bài viết về các TNLT cho chuyên mục. Mọi tin tức và bài vỡ xin gửi về địa chỉ email: lienlac.dlsn@gmail.com. Tuần này, chúng tôi nhận được bài viết “Đỗ Minh Hiền – người đồng chí bị loại trừ” của Phạm Thanh Nghiên. Mời quý vị tiếp tục theo dõi qua sự trình bày của chính tác giả
Biến cố 25/12/1991 không chỉ là sự sụp đổ của một hệ thống chính trị hay một Nhà nước, nó còn mở ra hành trình “xét lại” của một con người từng xác quyết rằng chủ nghĩa Mác – Lênin là chân lý không bao giờ thay đổi.
Nhưng sự “xét lại” của Đỗ Minh Hiền không chỉ dừng lại ở những gì xảy ra bên ngoài biên giới. Hiện thực ở quê nhà đã cho ông thấy rõ hơn cái tai hại của con đường XHCN. Và một trong những điều ông sớm nhận ra, rằng chế độ mà mình từng được đào tạo để ca ngợi, thực chất lại là một bộ máy đàn áp khổng lồ, sẵn sàng nghiền nát bất cứ ai có ý kiến khác biệt, kể cả những người từng là đồng chí.
Có lẽ, Đỗ Minh Hiền đã trải qua nhiều năm day dứt, đắn đo giữa việc giữ những suy nghĩ ấy cho riêng mình hay bước ra khỏi sự im lặng. Việc ông gửi thư cho giới lãnh đạo như một cách “góp ý nội bộ”, thay vì đối đầu công khai, phần nào cho thấy ông vẫn còn đặt niềm tin vào khả năng thay đổi từ bên trong. Người ta có thể nghĩ Đỗ Minh Hiền viển vông, “ngây thơ chính trị”, nhưng ông không có lỗi khi tin vào sự thiện lương của con người. Một người được đào tạo và nghiên cứu chuyên ngành triết học Mác- Lê nin như ông còn có thể thay đổi, lẽ nào những người khác lại không?
Bằng chính những tri thức từng được đào tạo về chủ nghĩa Mác-Lênin, Đỗ Minh Hiền đã chỉ ra sự lạc hậu, phi lý của học thuyết ấy. Ông cảnh báo về mối nguy hiểm khi lệ thuộc vào Trung cộng, chỉ ra những yếu kém trong quản lý kinh tế và đặc biệt, lên án nạn tham nhũng và bất công xã hội. Chính những suy tư ấy đã trở thành nguồn cơn đẩy ông vào tù.
Theo hồ sơ được báo chí lề đảng dẫn lại, tháng 8 năm 2022, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Hà Nội nhận được công văn của Bộ Nội vụ đề nghị “xử lý” Đỗ Minh Hiền với cáo buộc sử dụng thư điện tử để phát tán những nội dung “nói xấu” lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Ngày 14 tháng 7 năm 2023, ông bị bắt với cáo buộc “Tuyên truyền chống nhà nước”, một điều luật thường được biết đến như là công cụ để trừng trị “thành phần chống chế độ”, “thế lực thù địch” theo cách gọi của đảng.
Ngày 11 tháng 3 năm 2024, Tòa án cộng sản tại Hà Nội tuyên phạt ông sáu năm tù giam.
Chỉ ít ngày sau khi bị kết án, ông Hiền được đưa đến nhà tù Ba Sao (Nam Hà), nơi đã giam cầm hàng ngàn tù nhân chính trị của cả chế độ Việt Nam Cộng Hòa lẫn những người cộng sản phản tỉnh hoặc các nhà hoạt động nhân quyền.
Nhưng sáu năm chưa phải là “phần thưởng” cuối cùng mà đảng cầm quyền dành cho ông. Khi đang ở năm thứ hai trong nhà tù Ba Sao, ông bị cáo buộc thêm một tội danh nữa: “chống người thi hành công vụ”. Từ chế độ giam giữ thông thường dành cho tù nhân chính trị vốn đã rất khắc nghiệt, ông Hiền bị tống vào buồng biệt giam kỷ luật, chờ ngày ra tòa.
Ngày 29 tháng 9 năm 2025, ông Hiền bị lôi ra trước tòa án tỉnh Ninh Bình và nhận thêm một năm rưỡi tù giam. Ông trở thành người thứ hai, sau nhà hoạt động về quyền đất đai Trịnh Bá Phương, bị rơi vào tình cảnh “án chồng án” như một sự trả giá vì đã dám đứng thẳng làm người. Không biết một người tù già ốm đau bệnh tật gần bảy mươi tuổi, đã “chống” lại các tướng, tá trại giam đang “thi hành công vụ” cách nào mà phải chịu thêm một án tù như thế?
Hai tháng sau, vào ngày 28 tháng 11 năm 2025, ông được đưa trở lại Ba Sao. Nhưng một năm rưỡi tù giam xem ra vẫn chưa đủ cho cái tội (gọi là) “chống người thi hành công vụ”. Theo luật cộng sản, lẽ ra ông phải bị tống vào buồng biệt giam, bị cùm chân, bị cắt thăm gặp. Nhưng do chính sách (được dán nhãn là) “khoan hồng” của đảng, thay vì thi hành án kỷ luật ở buồng biệt giam, ông được đưa tới khu trạm xá của Phân trại 2, ở cùng mấy tù nhân ốm yếu khác, cho tiện việc trông chừng nhau. Để một người già mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường, mắt mũi kèm nhèm, thị lực chỉ còn 5/10 nằm co một xó trong buồng biệt giam, cũng không được vinh quang cho lắm.
Dẫu vậy, ông vẫn “hưởng” chế độ kỷ luật, nghĩa là hai tháng mới được gặp thân nhân một lần. Cai tù thông báo, ông Hiền sẽ bị kỷ luật như thế trong hai năm, hết thời hạn thì tính tiếp. Hồi Tháng 7/2026, ông bày tỏ mong muốn được trở lại buồng giam cũ, tự nguyện đi lao động nhưng không được chấp thuận. Chắc người ta sợ ông Hiền khỏe lại, sẽ sinh chuyện lôi thôi!
Mà đúng là ông Đỗ Minh Hiền lôi thôi thật. Thời trẻ, ông xếp bút nghiên lên đường ra
trận, xông pha hòn tên mũi đạn, để rồi sống sót trở về, vẫn không quên trách nhiệm với giang sơn. Nhưng tấm Huy chương Chiến sĩ Dũng cảm mấy chục năm trước, xem ra cũng chỉ là một bản chứng nhận yêu nước tạm thời. Hết thời hạn ấy, ông phải yêu nước theo định hướng. Chệch khỏi đường ray, ông từ kẻ có công thành người có tội. Mà đã có tội với đảng thì phải đi tù. Không phải một, mà những hai án tù.
Nếu “ăn đủ ở đủ”, tháng Một năm 2031, Đỗ Minh Hiền mới được trở về nhà. Khi ấy, người lính năm nào đã bảy mươi tư tuổi.
(Chú thích: Bài viết sử dụng một số chi tiết được cung cấp bởi bạn tù và người quen của ông Đỗ Minh Hiền, cùng những thông tin được tác giả thu thập, đối chiếu từ các nguồn công khai.)
Tháng Tám, 2026.
Phạm Thanh Nghiên.
Mời thính giả tiếp tục theo dõi phần 2 vào kỳ sau.
