Thưa quý thính giả,
Một nhà thơ tài hoa bạc mệnh, người có tấm lòng khiêm cung, luôn bao dung và tha thứ. Thơ của ông hồn nhiên, viết về yêu thương, gần gũi với cuộc sống con người. Những tình khúc được phổ từ thơ của ông là những tuyệt tình ca bất hủ. Những bài thơ độc đáo được phổ nhạc trước năm 1975 như: Vì tôi là linh mục, Thà như giọt mưa, Em hiền như Ma soeur, Hai năm tình lận đận, Cô Bắc kỳ nho nhỏ.
Trong chuyên mục Danh nhân nước Việt tuần này, chúng tôi xin gửi đến quý thính giả bài “Thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên” của Việt Thái qua giọng đọc của Minh Nguyệt để chấm dứt chương trình phát thanh tối hôm nay.
Nguyễn Tất Nhiên tên thật là Nguyễn Hoàng Hải, sinh ngày 30/5/1952 tại quận Đức Tu, Biên Hòa, học trung học tại trường Ngô Quyền. Ông làm thơ rất sớm khi mới 14 tuổi. Nhờ thơ hay, hư hư thật thật, ướt át tình cảm, cùng với những ý tưởng đặc biệt nên được giới trẻ hâm mộ.
-Năm 1966, cùng với Đinh Thiên Phương, ông dùng bút hiệu Hoài Thi Yên Thi cho ra đời thi phẩm Nàng Thơ Trong Mắt. Sau đó, ông sáng tác nhiều bài thơ có giá trị như: Khúc Tình Buồn (Phạm Duy phổ nhạc thành “Thà Như Giọt Mưa”), Linh Mục (Nguyễn Đức Quang phổ nhạc thành “Vì Tôi Là Linh Mục”), Ma sơ (Phạm Duy phổ nhạc thành “Em Hiền Như Ma Sơ”), “Cô Bắc Kỳ nho nhỏ”, v.v.
-Cuối năm 1980, gia đình ông được bảo lãnh sang Pháp. Ba năm sau, cô Lê Minh Thủy từ Hoa Kỳ đi du lịch Pháp. Cô hâm mộ thơ ông nên tìm đến thăm. Cả hai gặp nhau, rồi yêu nhau, ít lâu sau ông sang Hoa Kỳ cưới cô và ở lại Quận Cam, California.
Ông gom lại những bài thơ cũ trước năm 1975 và một số ít cuối thập niên 70, cộng với sáng tác mới đưa vào Tập thơ Tâm Dung, gồm nhiều bài thơ bắt đầu bằng chữ Tâm như: Tâm Khai, Tâm Sân, Tâm Hoa, Tâm Xuân, Tâm Hồng, Tâm Hương, Tâm Mưa, Tâm Sương, Tâm Ca, Tâm Cảm…, được chính ông mở đầu bằng một đoạn giới thiệu rất thâm trầm về tư tưởng Phật giáo, khiến người đọc có cảm tưởng như đọc một tác phẩm về Thiền học.
-Năm 1987, ông gia nhập vào Hội Nhà Văn Việt Nam hải ngoại.
Khi nhắc đến Nguyễn Tất Nhiên, nhạc sĩ Trúc Hồ nói rằng, ngôn từ trong thơ vô cùng đơn giản, đơn giản như người ta đang nói chuyện với nhau. Với ông, “chữ” là hơi thở để sống. “Chữ” là cách để ông tỏ tình. “Chữ” cũng là phương tiện để ông giải thoát hờn giận của một cuộc tình, hay những u uẩn, ngột ngạt trong cõi trần gian. Thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên so sánh người tình của mình “hiền như Ma soeur”, nhưng rồi cũng sẵn sàng ví người tình là một “ác quỷ đầy quyền năng”… Chính vì Khúc Tình Buồn của Nguyễn Tất Nhiên chan chứa hồn thơ nên mới gợi hứng cho Phạm Duy phổ ra bản nhạc “Thà Như Giọt Mưa”. Càng nghe, người ta càng tìm thấy nơi bản tình ca một kỹ năng diễn đạt điêu luyện. Những lời ca như những giọt nước còn sót lại của cơn mưa đầu mùa, từ mái tranh vẫn nhỏ xuống đều đặn, thấm sâu vào lòng đất nứt nẻ khô cằn, để nẩy mầm xanh tươi. Chỉ những con người vẫn sống bám rễ trên mảnh đất còn đói khổ đó, những người đã lớn lên trong đau thương đầy nước mắt, đến nay vẫn tiếp tục cuộc đời trong chất đắng men cay của kiếp người. Chỉ có họ mới cảm nhận được hết cái đẹp của ý thơ.
-Ngày 3/8/1992, thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên từ trần tại California, Hoa Kỳ, hưởng dương 40 tuổi. Ông được an táng tại Vườn Vĩnh Cửu trong nghĩa trang Westminster, Little Sài Gòn, California. Trên mộ bia có khắc trích đoạn bài thơ Giữa Trần Gian Tuyệt Vọng giống như một lời nguyền của định mệnh.
Ta phải khổ cho đời ta chết trẻ,
phải ê chề cho tóc bạc với thời gian.
phải đau theo từng hớp rượu tàn,
phải khép mắt sớm hơn giờ thiên định!
*****
Nguyễn Tất Nhiên với những tình khúc dịu dàng của tuổi học trò hồn nhiên trong trẻo, lắm khi nghịch ngợm, hay nồng thắm chán chường, bi quan và tuyệt vọng trong một tâm cảm hoang mang rã rời của những ngày Sài Gòn “nóng bỏng” trong cuộc chiến. Những lời lẽ bộc lộ hồn thơ và ý thơ của ông đã khơi động được tâm tình của một thế hệ thanh thiếu niên miền Nam.
Lời thơ của ông với ý tưởng và những hình ảnh độc đáo, hư hư thật thật, thú nhận sự ngông cuồng nhưng rất nồng nhiệt, đã đi vào nhạc của Phạm Duy, Nguyễn Đức Quang, Anh Bằng, trở thành một hiện tượng trong làng thơ và nhạc Việt Nam thời bấy giờ.
Ai không từng nhìn thấy giọt mưa rơi, ai mà chẳng biết tượng đá? Nhưng để thấy trọn vẹn một giọt mưa vỡ toang trên tượng đá, chỉ có Nguyễn Tất Nhiên. Tượng đá là một vật thể vô hồn, nhưng vững chắc ngàn năm. Giọt mưa chọn tượng đá để làm điểm rơi, để rồi tan vỡ…, mấy câu thơ phổ nhạc, lời lẽ bình dị nhưng hình ảnh độc đáo, vần điệu lôi cuốn tự nhiên, dễ thấm sâu vào tâm thức người nghe.
Vĩnh biệt nhà thơ tài hoa lãng tử mang tên Nguyễn Tất Nhiên. Nguyện cầu cho hương linh ông sớm về cõi vĩnh hằng.
VINH DANH TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM
Trước khi chia tay trong buổi phát thanh tối nay, mời quý thính giả cùng đài ĐLSN nhớ đến ông Trương Minh Đức, sinh năm 1960, bị bắt ngày 30 tháng 07 năm 2017, với bản án 12 năm tù giam. Một người Việt đang bị nhà cầm quyền cộng sản giam cầm trong ngục tù vì lòng yêu nước, lẽ phải và sự đóng góp tích cực vào tiến trình dân chủ hóa Việt Nam.
Chương trình phát thanh ĐLSN hôm nay đến đây là chấm dứt, hẹn gặp lại quý thính giả trong chương trình tối mai vào lúc 7 giờ 30. Mọi ý kiến và thắc mắc, xin liên lạc với ban biên tập của đài phát thanh DLSN tại địa chỉ lienlac.dlsn@gmail.com hoặc địa chỉ tại Hoa Kỳ Radio Đáp Lời Sông Núi P.O. Box 612882 San Jose, California 95161. Điện thoại 408 663 9860. Cám ơn quý thính giả đã theo dõi chương trình. Chúc quý vị một đêm thật bình an. Xin mến chào tạm biệt.
