Kính thưa quý thính giả, cuộc chiến đấu bảo vệ miền Nam Tự Do là cuộc chiến chống xâm lăng. Khi nước mất nhà tan, có nhiều quân nhân chọn cái chết bi hùng để đền nợ nước, thì cũng có nhiều viên chức thời Việt Nam Cộng Hòa tuẫn tiết, quyết không để lọt vào tay giặc Cộng. Trong số đó, nổi bật nhất là cái chết bi hùng của một cựu Bộ Trưởng, người đã an nhiên chọn cái chết uy dũng để gióng lên lời cảnh báo trước dư luận trong và ngoài nước, về thảm hoạ sẽ giáng xuống đầu dân tộc Việt khi đất nước bị bọn Cộng Sản xảo trá nắm quyền thống trị.
Qua chuyên mục Danh Nhân Nước Việt tuần này, chúng tôi xin gửi đến quý thính giả bài “Chí sĩ Trần Chánh Thành” của Việt Thái qua giọng đọc của Minh Nguyệt để kết thúc chương trình phát thanh tối hôm nay.
CHÍ SĨ TRẦN CHÁNH THÀNH
Việt Thái
Chí sĩ Trần Chánh Thành sinh năm 1920, do thân phụ là Trần Đức làm thông ngôn cho vua Khải Định tại Huế, nên ông học và tốt nghiệp trung học tại nơi này. Sau đó, ông ra Hà Nội học và tốt nghiệp bằng Cử nhân Luật. Ông đỗ đầu kỳ thi Tri huyện Tư pháp được cử làm Chưởng lý các tòa án ở miền Trung.
Khi chính phủ Trần Trọng Kim ra đời, ông được bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Bộ Tư Pháp. Ông được Việt Minh mời ra Hà Nội giữ chức vụ Giám đốc Tư pháp và sau đó làm Giám đốc Kinh tế Liên Khu 3.
Qua một thời gian, ông biết rõ Việt Minh là Cộng Sản qua bộ mặt gian xảo và quỷ quyệt, nên ông từ chức trốn về Nghệ An, trú ngụ tại nhà ông Cao Xuân Vỹ và tìm cách ra vùng Quốc Gia. Vài tháng sau ông đến Hà Nội và vào Sài Gòn hành nghề luật sư tại văn phòng Luật sư Trương Đình Du.
-Tháng 10 năm 1952, ông Ngô Đình Nhu chủ trương tạp chí Xã Hội, ông và Mạc Kinh (người em chú bác) trở thành cộng tác viên, nên ông có mối giao tình với ông Nhu. Mối giao tình này đánh dấu một khúc rẽ quan trọng trong cuộc đời chính trị của Trần Chánh Thành.
-Ngày 6/7/1954, ông được cử làm Bộ trưởng trong Phủ Thủ Tướng Ngô Đình Diệm.
-Ngày 10/5/1955, ông giữ chức vụ Tổng trưởng Thông Tin.
-Khi Phong trào Cách Mạng Quốc Gia ra đời, ông được cử làm Chủ tịch. Ông còn là Dân biểu Quốc hội, là 1 trong 14 vị trong Ủy Ban Soạn Thảo Hiến Pháp, khai sáng nền Đệ Nhất Cộng Hòa.
-Năm 1962, ông được cử làm Đại sứ tại Tunisie, Bắc Phi.
Trong những năm chính trường miền Nam rối ren, ông rút lui và sống ẩn dật.
-Năm 1967, khi nền Đệ Nhị Cộng Hòa ra đời, bản Hiến Pháp mới được ban hành, đưa đất nước trở lại trật tự, quy củ. Ông ứng cử chức Thượng Nghị Sĩ trong liên danh “Đoàn Kết để Tiến Bộ” của Luật sư Trần Văn Lắm và liên danh này đắc cử với hơn nửa triệu phiếu bầu.
-Ngày 28/5/1968, Thủ tướng Trần Văn Hương thành lập chính phủ, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu mời ông giữ chức Tổng trưởng Ngoại Giao.
-Ngày 01/9/1969, tướng Trần Thiện Khiêm trình diện Nội Các mới, ông trở về dạy luật ở Trường Đại học Luật khoa cho đến ngày 30/4/1975.
-Ngày 30/4, khi bọn giặc Cộng cưỡng chiếm miền Nam, ông vào bệnh viện Grall của Pháp lánh mặt. Ngày hôm sau, bệnh viện yêu cầu ông rời khỏi nơi này, nhà báo Mạc Kinh đón ông về nhà để cùng ông trút hết nỗi niềm tâm sự. Trước khi chia tay, ông nói lời cuối cùng rằng: “Chúng ta đều đã hiểu Cộng Sản quá rõ. Với anh, chỉ có một lựa chọn cuối cùng. Anh phải tự xử thôi! em về đi, đã đến giờ giới nghiêm rồi. Sáng mai gặp lại!”.
Hôm sau khi trời vừa sáng, Mạc Kinh đến nơi ông cư trú thì được hung tin, ông đã tuẫn tiết bằng thuốc ngủ.
Ngày 4/5/1975, khoảng vài chục người thân đến đưa di thể ông đến nơi an nghỉ cuối cùng, trong không khí lặng lẽ và lo sợ bao trùm trong thời khắc “tử biệt sinh ly”.
*****
Khi nước mất nhà tan, nhiều vị tướng tá đã xem cái chết nhẹ tựa lông hồng, hy sinh mạng sống để bảo vệ danh dự và khí tiết của cấp chỉ huy, thì chí sĩ Trần Chánh Thành cũng đã chọn cho mình một cái chết bi hùng để bảo vệ sĩ khí và tiết tháo của một viên chức thời Việt Nam Cộng Hòa. Khi biết tình thế không thể cứu vãn, bản thân không mong thấy được thành quả tốt đẹp về lý tưởng tự do, ông đã ngang nhiên và thanh thản ra đi, quyết không để lọt vào tay Cộng quân.
Bản thân ông đã hiểu rõ và nhận thức ra lẽ phải, nên trước khi chết, ông kêu gọi người dân hãy thức tỉnh, đừng ngu muội để Cộng Sản lừa bịp và lợi dụng. Và ông cũng không quên để lại di bút, tố cáo Cộng Sản VN vi phạm Hiệp Định Ba Lê năm 1973 khi cưỡng chiếm miền Nam bằng vũ lực. Ông còn kêu gọi thế giới ngăn cản, không để quân dân miền Nam phải hứng chịu cuộc trả thù tàn nhẫn về sau.
Ôi cám cảnh thay! Anh hùng mạt lộ! Chí khí và tiết tháo của ông Trần Chánh Thành, một kẻ sĩ với câu “ninh thọ tử, bất ninh thọ nhục” và “anh hùng tử, khí hùng bất tử”. Khi tàn cuộc chiến, nước mất nhà tan mới rõ mặt anh hùng, bất kể văn hay võ, tất cả đều được lưu danh trong sử sách.
Nước mất nhà tan, ôi thảm thiết!
Văn quan võ tướng, mọt gông xiềng.
Lẫm liệt, có người cam tuẫn tiết,
Tinh anh… hòa quyện nước non thiêng!
Kính chào vĩnh biệt một chí sĩ suốt đời tận tụy “vì dân vì nước” mang tên Trần Chánh Thành.
