Tiếp theo đây, mời quí thính giả theo dõi chuyên mục” Nói Với Người Cộng Sản”. Đây là diễn đàn để trình bày với các đảng viên đảng CSVN, đặc biệt những người đang phục vụ trong guồng máy công an và bộ đội của chế độ hiện hành. Nói Với Người Cộng Sản do Tâm Lương biên soạn qua sự trình bày của Hoàng Ân.
Chính Trị Viên Xuống Tận Xã, Ai Canh Giữ Người Lính Cơ Sở?
Thưa quí vị đảng viên lâu năm cùng các bạn công an, bộ đội thân mến,
Ngày 1 tháng 9 vừa qua, một đạo luật quan trọng âm thầm có hiệu lực, giữa lúc cả nước còn ngợp trong cờ đỏ mừng Quốc Khánh 2 tháng 9. Đó là Luật sửa đổi, bổ sung 9 luật về quân đội, quốc phòng, được Quốc Hội khóa 16 thông qua chỉ ít ngày trước đó. Trong hàng loạt điều khoản kỹ thuật, có một chi tiết đáng để mọi người lính, mọi đảng viên cơ sở dừng lại suy ngẫm: lần đầu tiên, chức danh Chính trị viên được luật hóa tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã — đơn vị quân đội nhỏ nhất, gần dân nhất, nay tổ chức ngang cấp tiểu đoàn. Người nắm chức ấy, theo qui định, chính là Bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm.
Nghe qua tưởng đây chỉ là chuyện sắp xếp nhân sự. Nhưng nhìn kỹ, rõ ràng đó là một bước đi có tính toán: đưa bàn tay Đảng luồn thẳng vào bộ máy chỉ huy quân sự tận thôn xã, đúng lúc cả nước xáo trộn theo mô hình chính quyền hai cấp. Từ nay, mỗi người lính cấp cơ sở đều có một chính trị viên ngồi kề bên, không chỉ để “giáo dục tư tưởng” mà còn giám sát từng lời nói, từng biểu hiện “lập trường”. Đảng gọi đó là giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt — nhưng với người lính bình thường, đó là thêm một tầng kiểm soát, thêm một đôi mắt luôn dõi theo mình.
Điều trớ trêu là bộ máy chính trị được cài đặt dày đặc hơn, nhưng gánh nặng tài chính nuôi bộ máy đó lại đổ lên vai chính những địa phương nghèo nhất. Luật mới ghi rõ: ngân sách địa phương phải lo xây trụ sở, thao trường cho Ban Chỉ huy quân sự xã; ngân sách trung ương chỉ “hỗ trợ” nơi nào “khó khăn”. Một xã miền núi nghèo muốn có nơi huấn luyện đàng hoàng phải tự xoay xở trước, rồi mới được trung ương ngó ngàng tới. Đây là thực tế mà anh em bộ đội cấp cơ sở, đặc biệt vùng sâu vùng xa, đã quá quen thuộc: khẩu hiệu vang dội “tinh, gọn, mạnh, hiện đại”, nhưng đời sống người lính cơ sở vẫn xoay quanh cái thiếu, cái tạm bợ.
Luật sửa đổi lần này còn siết chặt thêm một khâu khác: nghĩa vụ quân sự. Bên cạnh hành vi “gian dối trong khám sức khỏe” vốn đã bị cấm từ trước, luật mới bổ sung thêm việc “gian dối trong đăng ký, sơ tuyển nghĩa vụ quân sự” vào nhóm hành vi nghiêm cấm. Nhà nước giải thích đây là biện pháp bảo đảm công bằng, minh bạch trong việc tuyển quân. Nhưng nhìn từ phía người dân, đó cũng là thêm một sợi dây trói chặt hơn quanh những gia đình vốn đã tìm đủ cách xoay xở để con em mình khỏi phải vào quân ngũ trong một hệ thống mà họ không còn mấy niềm tin.
Nhìn rộng ra, việc luật hóa chức danh Chính trị viên cấp xã không nằm ngoài mạch nhất quán mà tập đoàn lãnh đạo theo đuổi nhiều năm qua: kiểm soát chặt chẽ hơn, tập trung quyền lực sâu hơn, xuống tận cấp cơ sở, đúng lúc đất nước trải qua đợt tinh giản, sáp nhập bộ máy hành chính lớn nhất từ trước tới nay. Khi chính quyền hai cấp thay thế mô hình cũ, khi hàng loạt cơ quan bị xóa bỏ hoặc sáp nhập, Đảng không buông lỏng mà ngược lại, cài cắm bộ máy chính trị vào từng ngóc ngách còn lại của Nhà nước, trong đó có quân đội. Đây không phải chuyện tăng cường quốc phòng trước ngoại xâm, mà là bảo đảm quân đội, dù tổ chức lại thế nào, vẫn luôn trung thành tuyệt đối với Đảng, chứ không phải trước hết là của Tổ quốc, của Nhân dân.
Người lính chân chính, ở bất cứ quân đội nào trên thế giới, đều mong được phục vụ đất nước, bảo vệ đồng bào, không phải làm công cụ củng cố quyền lực cho một nhóm người. Tại các quốc gia dân chủ, quân đội đứng ngoài chính trị đảng phái. Không có chính ủy nào ngồi kề bên chỉ huy để giám sát tư tưởng binh sĩ. Người lính tuyên thệ trung thành với hiến pháp, với quốc gia, không phải với một đảng cầm quyền. Chính sự tách bạch ấy giúp quân đội giữ được niềm tin của người dân, giữ được danh dự nghề nghiệp, tránh trở thành công cụ đàn áp chính đồng bào mình khi cần.
Anh em bộ đội đang phục vụ trong hàng ngũ hôm nay, hẳn nhiều người đã tự cảm nhận sự thay đổi âm thầm này: từ nay, bên cạnh người chỉ huy quân sự, luôn có thêm một chính trị viên theo sát từng bước. Đó không phải chuyện tình cờ, mà là kết quả của một hệ thống được thiết kế để phục vụ sự tồn vong của một đảng, chứ không phải để người lính yên tâm tập trung vào nhiệm vụ bảo vệ quê hương.
Mong rằng, đến một ngày, quân đội Việt Nam sẽ được trả về đúng vị trí của mình: phục vụ Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, không phải phục vụ riêng cho bất cứ đảng phái nào. Ngày ấy, người lính sẽ không còn phải sống dưới ánh mắt của chính trị viên, mà chỉ cần giữ vững lương tâm và trách nhiệm với đất nước mình.
Hoàng Ân cùng Tâm Lương tạm biệt và xin hẹn quí vị, quí bạn trong chương trình tuần tới.
06/09/2026
Tâm Lương
